Sluiten
RadarLimburg
De Grens
Introductie
Toekomst
Feit
Geschiedenis
Opinie
Introductie

Limburg, een regio met veel gezichten, vervlochten met vier naties, culturen en talen. Met piketpaaltjes op willekeurige locaties, geslagen bij een reeks vredes, verdragen en verordeningen. Voor iedereen een perifere regio, die vooral zichzelf moet redden. Deze Radar brengt dat geredder in woord en beeld.

Toekomst

Limburgs toekomst ligt buiten de provinciegrenzen, zoveel staat vast. Om de hoek, in de euregio, dan wel breder, in de grensregio Nederland-Vlaanderen. En Europa zal ook meebepalen. Denk aan de Brexit-effecten die nu nog nauwelijks in te schatten zijn.

Feit

Grenzen als diffuse overgangsgebieden, Limburg heeft er dagelijks mee te maken. In Vaals ga je naar de stad in het buitenland. Wilde zwijnen wroeten waar het ze uitkomt, in Hollandse, Waalse of  Duitse tuintjes. En doorleren doe je in Heerlen, Hasselt of Aken, ongeacht je nationaliteit. Het kost vaak moeite, maar loont wel.

Geschiedenis

De winkel en de natuur in, dat doen grensbewoners wel met regelmaat bij de buren. Cultuur is al een ander verhaal, zakendoen een uitzondering. Het Europese Interreg-programma probeert te stimuleren, maar met gemengd resultaat: "te bureaucratisch".

Opinie

Hier de Limburg-watchers aan het woord. Burgemeester Reg van Loo: 'slecht die grenzen'. Cultuurman Ger Essers: 'zonder taalkennis blijft ons IJzeren Gordijn'. Gouverneur Theo Bovens: 'nationale tegenwind voor de regio'. Vlaming en politicus Jan Peumans: 'cultuurmuur is niet te nemen'.

Sluiten

Jan Peumans spreekt

Jan Peumans spreekt
Jan Peumans spreekt
Auteur
Emile Hollman
Bron
Jan Peumans
Datum
01-05-2018
5
Open item
Reageer op dit item

Grensoverschrijdend samenwerken is mooi en belangrijk, zegt Jan Peumans, voorzitter van het Vlaams Parlement. “Maar in de praktijk blijken er altijd tegengestelde belangen te zijn.”

 

 

Hij is wat je noemt een politiek dier. Twaalf jaar lang was hij burgemeester in Riemst, een grensplaats van 16.000 inwoners over de grens bij Maastricht. Achttien jaar was hij er wethouder, dertien jaar zat hij de Provincieraad. Nu is hij deelstaatsenator en voorzitter van het Vlaams Parlement (sinds 2009). Bovenal is hij een grensbewoner, hij werd geboren in het ziekenhuis van Maastricht (uit een Nederlandse moeder) maar groeide op in Herderen, een van de tien dorpen van de gemeente Riemst, waar hij nog steeds woont.

Halve Hollander 
Het is klokslag acht uur ’s morgens als zijn chauffeur de zwarte dienstauto de parkeerplaats van hotel Malpertuus van oud profwielrenner Yvo Molenaers opdraait voor een ontbijtinterview. Maar Jan Peumans (1951) heeft al ontbeten, de kranten gelezen en een half uur op de fiets gezeten. Zijn accent is onmiskenbaar Vlaams al noemen de Belgen hem “een halve Hollander”. En dat voor een prominent lid van de liberaal conservatieve, Vlaams nationalistische partij N-VA, de grootste regeringspartij. We mogen Peumans tot de progressieven binnen zijn club rekenen.

Wakker houden 
“Ik ben een beetje aan het afbouwen hè, heel die politiek ben ik een beetje moe”, zegt hij. Om dit vervolgens meteen te relativeren. Want misschien komt hij nog wel een keertje terug in de gemeenteraad van Riemst om de huidige burgemeester Mark Vos wakker te houden.

Peumans heeft in zijn carrière heel wat grensoverschrijdende projecten voorbij zien komen maar veel wijzer is hij er niet van geworden. Met een veelbetekenende grijns op zijn smoel: “We hebben eens een snelbus laten rijden van Hasselt over Bilzen naar Maastricht. Op vrijdag zat er buiten de chauffeur alleen nog de vrouw van de chauffeur in de bus, die reed mee omdat ze naar de markt moest.” Om meteen door te schakelen naar de vermaledijde tramlijn Spartacus tussen Hasselt en Maastricht (30 kilometer, kosten 370 miljoen euro) die in 2024 moet gaan rijden.

Lees meer

Flop 
“Net zoals die buslijn wordt ook Spartacus een flop”, voorspelt Peumans. “Ik ben niet tegen openbaar vervoer hè, maar er zijn veel te weinig potentiële reizigers in verhouding met de kostprijs.” Dat de minister, nota bene een partijgenoot, daar anders over denkt, hindert hem niet zich uit te spreken. “Alle voorstanders van het openbaar vervoer in de beide Limburgen zijn tegen die tram, dat is pas een straf stuk hè. Als je wil ontsluiten doe het dan via het treinspoor.” Waarbij hij en passant nog even een ander debacle memoreert, het goederenspoor tussen Lanaken en Maastricht dat voor 33 miljoen euro werd opgeknapt en waar welgeteld vijftien keer een trein over heen reed. “Bij de opening stonden de politiekers allemaal op de eerste rij behalve Peumans hè, nu hoor ik niemand meer, het is absolute verspilling van geld.”

En wat te denken van de IJzeren Rijn, de spoorlijn die de haven van Antwerpen moet verbinden met het Duitse Ruhrgebied. Er was al sprake van in 1873. De Nederlanders zijn tegen omdat die dwars door het Meinweg-gebied zou gaan en bovendien zou aanleg nadelig zijn voor de Rotterdamse haven. De Walen vrezen dat de baan ten koste zou gaan van de huidige verbinding, de Montzenlijn in Wallonië.

Weddenschap
“Allemaal tegenstrijdige belangen”, zegt Peumans. “Ik ben een weddenschap aangegaan met de vroegere directeur van de haven van Antwerpen. Hij is van mijn geboortejaar en met pensioen. We hebben afgesproken dat we elkaar weer zien op de Groenplaats in Antwerpen in het Hilton als we tachtig zijn, om vast te stellen dat de IJzeren Rijn er nog niet ligt.”

Lawaai exporteren 
Wat Jan Peumans in al die jaren geleerd heeft, is dat die tegengestelde belangen elk grensoverschrijdend project kunnen fnuiken. Zelfs als er goede contacten zijn. Hij maakte geen schijn van kans tegen de aanleg van de Oostwestbaan op vliegveld Beek “toen de Nederlanders lawaai wilden exporteren”. En toen zijn vriend Gerd Leers als burgemeester van Maastricht de strijd aanging met de coffeeshops “bam, bam, bam” nam hij de overlast aan de overkant van de grens voor lief. “Neem Tihange (nucleaire krachtinstallatie in Huy, Luik red.). Er komt maar geen dialoog tot stand.”

Hoe komt dat?

 “Wij hebben een totaal verschillende bestuursstijl. Nederlanders beginnen altijd met een ambtelijke commissie. Vervolgens komt de politiek en wordt het stuk opnieuw in een commissie besproken. Hier vliegen de politiekers meteen erop en proberen tot een vergelijk te komen.”

 Volgens Peumans begrijpt een aantal Nederlanders weinig van de Belgische politiek. Ze weten niet aan welk loket ze moeten zijn. “België heeft een complexe structuur, ik heb het laatst nog aan mijn Nederlandse ambtgenoot proberen uit te leggen. Als Den Haag iets in België wil regelen, moet men het vooral hebben van de bestuurders op regionaal niveau, bijvoorbeeld als het gaat om handel, onderwijs en openbaar vervoer, minus de spoorwegen. “Maar dat snappen ze dus niet.” 

Papier verleggen
De grens blijft altijd een grens, denkt Jan Peumans. Er zijn heel wat Belgen die in Nederland werken maar zodra ze grens oversteken, krijgen ze problemen met de belastingen, sociale lasten of met pensioenen. Soms wordt dat opgelost, soms niet. In groter verband ziet hij weinig resultaten. Natuurlijk, al decennia lang wordt er op allerlei niveaus samengewerkt. “Maar als je de inventaris opmaakt, dat valt het resultaat vies tegen. Ik wil hier niet per se een pessimistisch verhaal afsteken hè. Interreg is het nieuwe Mekka. Volgens mij zijn de procedures veel te ingewikkeld en te administratief. Da’s papier verleggen hè.

Ik heb als burgemeester een paar van die projecten gedaan, een boek gemaakt over kastelen en burchten, de ondergrond in Kanne verstevigd, we hebben een grensoverschrijdende wandel- en fietsroute aangelegd, maar dat was in de tijd dat we nog heel naïef waren want je moet dat onderhouden. Af en toe kom ik nog zo’n stickertje van die route tegen als ik met mijn vrouw ga wandelen. De boekjes liggen te verschimmelen in het gemeentehuis zeker?”

“Weet je wat ik denk? Dat een aantal politiekers er zichzelf enorm mee opblazen maar waarbij het resultaat onbestaande is. En er is altijd wel een conflict rond en als er geen geld is, komt er niemand.” 

Natuurlijk kan hij een paar geslaagde projecten opnoemen zoals het Grensmaasproject en de vernieuwde sluis bij Lanaye. Maar verder? “Gelukkig hebben we geen politiekers nodig om te gaan winkelen in Maastricht.”

Laat hier een reactie achter

Vul onderstaand formulier in om een reactie achter te laten op dit artikel.
Uw reactie wordt eerst door de redactie gecontroleerd, alvorens deze wordt geplaatst bij het artikel.

Naar boven
Copyright 2018 - RadarLimburg - Jan Peumans spreekt - De Grens - Thema's