Sluiten
RadarLimburg

Jong in Limburg

Terug naar overzicht
Jong in Limburg
Introductie
Toekomst
Feit
Geschiedenis
Opinie
Introductie

Hoe kijken jongeren naar de wereld om hen heen? Hoe voelen ze zich, hoe zien ze de toekomst? De redactie van RadarLimburg, met vooral jonge journalisten, ging op onderzoek uit, uiteraard bij leeftijdgenoten. We spraken er bijna veertig. 

Toekomst

Gaan we in de toekomst meer in het Limburgs praten? Als het aan streektaalconsulent van Limburg, Ton van de Wijngaard, ligt wel. Redacteur Laura Mennen hield haar eigen vlieggedrag tegen het licht en schrok. Moet ze in de toekomst minder vaak het vliegtuig nemen?

Feit

Youtube-talent Emma Keuven is dagelijks bezig met Youtube filmpjes maken, podcasts opnemen en Instagram stories delen. Hoe verdien je als influencer je geld? De 34-jarige Tom Grond bewijst dat je de hele wereld kunt rondreizen en er geld mee kunt verdienen.

Geschiedenis

Erwin Mertens (23) uit Nederweert-Eind vertelt over zijn ervaringen met de Limburgse drugswereld. Vluchteling-student Elias Albeirakdar (22) kwam in 2017 naar Nederland, maar kan ieder moment teruggestuurd worden naar zijn moederland Syrië. Ook nam RadarLimburg een kijkje in 'Jaimy's Kitchen'.

Opinie

RadarLimburg sprak met vier jonge politici over Limburg. Jongeren Netwerk Limburg organiseert projecten voor jongeren in de provincie. Hoezeer zijn studenten betrokken bij Limburg?

Sluiten

'Limburgs is de taal voor de informele sferen'

Tijd voor erkenning Limburgs dialect
Tijd voor erkenning Limburgs dialect
Auteur
Koos Vaes
Bron
Ton van de Wijngaard (Streektaalconsulent Huis voor de Kunsten), Ger Koopmans (Gedeputeerde Cultuur), Ivo Heuts (Jongerennetwerk Limburg) Onderzoek Flycatcher & De Limburger
Datum
01-07-2019
4
Open item
Reageer op dit item

Gedeputeerde Ger Koopmans van cultuur luidde in 2018 nog de noodklok; het Limburgs dialect dreigt te verdwijnen. Met succes streed hij voor de erkenning van het Limburgs als 'volwaardige streektaal'. De enige streektaalconsulent van Limburg, Ton van de Wijngaard, is ondanks alle alarmerende berichten positief gestemd.

Gedeputeerde Ger Koopmans van cultuur luidde in 2018 de noodklok; het Limburgs dialect dreigt te verdwijnen. Met succes streed hij voor de erkenning van het Limburgs als 'volwaardige streektaal'. De enige streektaalconsulent van Limburg, Ton van de Wijngaard, is ondanks alle alarmerende berichten positief gestemd.

Ja, het Limburgs wordt minder gesproken dan twintig jaar geleden. Ongeveer de helft van de twintigers is opgevoed in 't plat. Ter vergelijking: Zeventig procent van de 45-plussers is in het dialect grootgebracht. Wie snel kan rekenen, ziet in dat het met dit tempo nog maar een paar generaties duurt voordat het Limburgs verdwenen is. Maar, zo stelt Van de Wijngaard, zo rap zal het niet gaan.

'Prima score'
In 2017 onderzocht De Limburger samen met onderzoeksbureau Flycatcher de stand van zaken rondom het spreken van het Limburgs dialect. Daaruit bleek dat 79 procent het dialect sprak van goed tot uitstekend. Slechts acht procent gaf aan het dialect helemaal niet te spreken en zelfs nul procent gaf te kennen het helemaal niet te verstaan. “Een prima score”, aldus Van de Wijngaard.

Informeel
“Het Limburgs is echt de taal van de informele sferen”, zegt de geboren Heerlenaar. De streektaalconsulent ziet in verschillende onderzoeken terug dat het spreken in dialect vooral gebeurt in de persoonlijke sferen. “Tussen ouders en kinderen, wanneer je met vrienden bent. Dat zijn de momenten waar het dialect gesproken wordt”, legt Van de Wijngaard uit. Wanneer de setting formeler wordt, verdwijnt de streektaal naar de achtergrond en schakelt men over op het Nederlands. “Dat zie je terug in het onderwijs en op ambtelijk en zakelijk niveau.”

Ton van de WijngaardTypen in het plat
Het is zelfs terug te zien op social media. “Jongeren communiceren met elkaar via Whatsapp en Facebook vaak in het dialect”, stelt Van de Wijngaard. “In een Facebookgroep van een Maastrichtse middelbare school zagen we jongeren met elkaar in het Maastrichts communiceren over huiswerk.” Op Whatsapp en Facebook wordt door de helft van de jongeren in het dialect gecommuniceerd. Op Instagram en LinkedIn daalt het dialectgebruik tot vijf procent of zelfs lager. “Op die platformen komt het neer om jezelf aan de wereld te tonen. Dan valt het Limburgs vaak weg”, verklaart Van de Wijngaard.

Dylan Haegens
Om het dialect te behouden kan de Provincie naast streektaalconsulent Van de Wijngaard nog bogen op de Raod veur ’t Limburgs, maar die heeft slechts een adviserende rol. Het Jongerennetwerk Limburg (JNL) probeert jongeren bij het dialect te betrekken door deel uit te maken van de Raod. Ivo Heuts van JNL vertelt dat het wat hem betreft geen groot succes is. “Het enige wapenfeit dat voor de jongeren gerealiseerd is, is een filmpje van YouTuber Dylan Haegens over dialect. Verder merken we dat onze ideeën niet overgenomen worden.”

Van de Wijngaard herkent zich niet in de kritiek van Heuts. Volgens hem was het Dylan Haegens-filmpje een succes met meer dan twee miljoen views. “Dat was een project van meer dan twee jaar, waarbij veel jongeren betrokken zijn geweest. Daarnaast zijn er speciale boeken voor jongeren uitgegeven over het Limburgs. Die slaan aan.”

Peuterspeelzaal
De Eygelshovenaar ziet het grootse probleem van het verdwijnen van het dialect onder peuters. Hij haalt resultaten aan van streektaalonderzoeker Leonie Cornips die het taalgebruik op peuterspeelzalen onderzocht. “Zodra de kinderen instructies krijgen of er gebeurt iets in groepsvorm, worden ze aangesproken in het ABN. Daarmee krijgen ze de indruk dat alleen Nederlands spreken correct is. Eenmaal thuis, willen ze geen dialect meer spreken ook al voeden hun ouders hen in het Limburgs op.”

Convenant
De Provincie heeft met het Rijk een convenant afgesloten ter bevestiging van de Limburgse taal als erkenning van identiteit. Als verantwoordelijke voor die identiteit zet Koopmans zich in voor het behouden van het dialect. Hij ziet in dat vooral het onderwijs daarin een belangrijke rol speelt. "We moeten hier veel meer los komen van de vanzelfsprekenheid dat het Limburgs 'thuis wordt geleerd'. Als je je kinderen Nederlands terugkrijgt uit de kinderopvang, is dat lastig. De vanzelfsprekenheid dat met een mooie en belangrijke vasteloavescultuur het Limburgs zich wel in stand houdt, is voorbij. Daar hebben we onderwijs, het muziekveld en het taalveld voor nodig."

Het convenant zorgt ervoor dat de weg vrij wordt gemaakt om op peuterspeelzalen het dialect óók als formele taal te gebruiken. Een belangrijke stap volgens Koopmans. "Een taal kun je als overheid niet alleen onderhouden of redden. Een taal is van de mensen. Daarom dat iedereen die een hart voor het Limburgs heeft, ook een bijdrage kan leveren aan het levend houden van het dialect. Met het convenant scheppen we als overheid belangrijke randvoorwaarden, door bijvoorbeeld concrete projecten mogelijk te maken waarbij we meer willen gaan inzetten op jongeren.

Onderaan de lijst
Van de Wijngaard voorspelt dat tijdens de komende regeerperiode van de Provinciale Staten er flink wordt ingezet op het spreken van dialect op peuterspeelzalen. Dan zal er volgens hem wel meer geld voor uitgetrokken moeten worden. “Uit een onderzoek van een student van de Universiteit Utrecht bleek dat Limburg bepaald niet vooraan staat als het gaat om investeringen in dialect. Ik ben de enige uitvoerende kracht vanuit de provincie die zich bezighoudt met de streektaal. Vorig jaar tijdens een werkbezoek in Friesland sprak ik met een collega over mijn werkzaamheden. Hij moest lachen en zei: ‘Daar hebben wij twintig man voor in dienst!’.

Laat hier een reactie achter

Vul onderstaand formulier in om een reactie achter te laten op dit artikel.
Uw reactie wordt eerst door de redactie gecontroleerd, alvorens deze wordt geplaatst bij het artikel.

Naar boven
Copyright 2018 - RadarLimburg - Tijd voor erkenning Limburgs dialect - Jong in Limburg - Thema's