Sluiten
RadarLimburg

Lezen en schrijven

Terug naar overzicht
Lezen en schrijven
Introductie
Toekomst
Feit
Geschiedenis
Opinie
Introductie

Het was echt schrikken toen we de cijfers tot ons door lieten dringen. Liefst honderdduizend Limburgers hebben zoveel moeite met lezen en schrijven dat ze het verwijsbriefje van de dokter niet kunnen lezen of de bijsluiter van hun medicijnen. Op het station moeten ze vragen naar de juiste trein. Maar ze zijn gewiekst in het verhullen van hun probleem. Je loopt er niet mee te koop natuurlijk. Hoe moeten we laaggeletterdheid zien in het licht van de ontlezing? En wordt er wel minder gelezen of wordt er juist anders gelezen? Limburgers gaan minder naar de bibliotheek dan andere Nederlanders, maar welke conclusies kun je daar uit trekken? De redactie van RadarLimburg ging op onderzoek uit. 

Toekomst

Toch nog controversieel, de vraag of er nu door de jeugd meer of minder wordt gelezen. Want wat doe je bij dat getuur op je mobiel? Het klassieke lezen, dat is zeker op zijn retour, zie het provinciale rapport over bibliotheekgebruik. Maar het tegenoffensief wordt ingezet: hoogleraren die in deze Radar uitleggen dat je met lezen je brein vitaal houdt en bestuurders die bereid zijn projecten te entameren en financieren. Let ook op de meesters en juffen voor de klas, die dapper het boek ter hand nemen en blijven voorlezen.

Feit

De cijfers liegen er niet om: een pak laaggeletterden in Limburg. Meer dan elders in het land. Vaak dialec kallen, het verklaart een stukje, en ook de zekerheid dat weinig onderwijs leidt tot geringe taalvaardigheid. Hier en daar houden senioren kleine leesklupjes in stand, en worden latere generaties wakkergeschud met een boekenweek voor jongeren. Hoopvol ook: allochtonen die in zes weken elementair Nederlands spreken. Motivatie lijkt het sleutelwoord. 

Geschiedenis

Niet kunnen lezen is maatschappelijk niet meekomen, zegt de wetenschap. En het verhaal van Roger Breemen bevestigt die wrange werkelijkheid. De problematiek groeide met de jaren. Zie hoe bibliotheken veranderden van boekentempels in activiteitencentra. Lees (!) hoe jongeren vooral gaan voor beeld. En zelfs de beeldverhalenbranche inmiddels een kwijnend bestaan leidt.

Opinie

Het zit ons niet lekker, die ontlezing. Recensent Koen Eykhout verwoordt het onbehagen, zij het met een vleugje relativering. Docenten blijven bevlogen literatuur onder de aandacht brengen. En we bedenken van alles: teksten zingen, dan onthoud je ze (Gé Reijnders), cursussen schrijverschap (Petra Quaedvlieg), en in het Limburgs Museum een project van Paul van Loon over taal met shocktherapie. Of moeten we omdenken, zoals in het scenario van Jan Bierhoff: straattaal is het nieuwe ABN en beelden zijn de nieuwe woorden?

Sluiten

Lezen en je brein

Lezen en je brein
Lezen en je brein
Auteur
Inge Pelsers
Bron
Interview Peter Hagoort
Datum
01-10-2018
4
Open item
Reageer op dit item

Peter Hagoort is hoogleraar Cognitieve Neurowetenschap. Hij is een van de directeuren van het Max Planck Instituut voor Psycholinguïstiek. Hier wordt onderzoek gedaan naar alle aspecten van het brein. Hagoort is gespecialiseerd in de relatie tussen je brein en lezen. "Het is heel belangrijk dat kinderen niet alleen op een tablet of computer werken." 

Laatste reacties
Mirte 17/10/2018 20:57

Peter Hagoort is hoogleraar Cognitieve Neurowetenschap. Hij is een van de directeuren van het Max Planck Instituut voor Psycholinguïstiek. Hier wordt onderzoek gedaan naar alle aspecten van het brein. Hagoort is gespecialiseerd in de relatie tussen je brein en lezen. "Het is heel belangrijk dat kinderen niet alleen op een tablet of computer werken." 

Welke delen van je hersenen gebruik je tijdens het lezen?
''Daar zijn meerdere delen bij betrokken. Allereerst moet je bij het lezen de letters herkennen. Dan gaat het uiteindelijk niet om de letters maar om de betekenis van de woorden. Verder maak je ook een connectie met hoe woorden klinken. Al die stapjes hangen met verschillende gebieden van het brein samen.

Het begint ermee dat je de woorden op je netvlies krijgt. Die worden dan doorgesluisd naar achterin je hoofd. Daar zit een gebied dat met kijken te maken heeft. Onderin je linkerhersenhelft zit het visuele woordvormgebied. Dit deel van je hersenen is in staat om van visuele beelden woorden te maken. Als dat gebeurd is wordt de informatie doorgestuurd naar je slaapkwab. Daar liggen de klanken en betekenissen van woorden opgeslagen. Het is dus een heel netwerk van gebieden dat jou helpt om te lezen.''

Gebruik je om te lezen dezelfde hersendelen als om te schrijven?
''Nee daar gebruik je verschillende delen voor. Om te lezen moet je visuele vormen herkennen. Schrijven doe je met je handen en daarvoor gebruik je het motorische gebied van je hersenen, het gebied dat jouw lichaam aanstuurt om te bewegen. Er is wel een soort terugkoppeling in je hersenen tussen lezen en schrijven. Als jij bijvoorbeeld een fout maakt tijdens het schrijven herken je dat met het lezende deel.''

Is er een verschil tussen een tekst digitaal of op papier lezen?
''In principe niet. Zolang de letters en schrijfpatronen hetzelfde zijn, is er geen verschil. Als het lettertype anders is, is de manier van lezen ook wel iets anders. Maar je gebruikt hier dezelfde hersendelen voor.''

Is er iets aan de hand in de hersenen van mensen die niet of nauwelijks kunnen lezen?
''Dat kan in bepaalde gevallen zo zijn. Dan hebben we het over dyslexie. Mensen met dyslexie hebben moeite met lezen omdat ze de koppeling tussen letters en klanken moeilijk kunnen maken. Maar laaggeletterdheid heeft ook te maken met de mate waarin jij aan lezen wordt blootgesteld. Laaggeletterdheid kan vandaag de dag ook voorkomen omdat kinderen minder lezen en minder met tekst te maken krijgen. Oefening baart in dit geval kunst. Als jij niet al vroeg met taal en lezen in aanraking komt heeft dat gevolgen voor de mate van geletterdheid die je ontwikkelt. Het is hetzelfde als met bijvoorbeeld voetballen. Er zijn een hele hoop mensen die niet kunnen voetballen omdat ze te weinig trainen. Als je beter wil worden, moet je meer trainen. Datzelfde geldt voor lezen.''

Betekent dit dat je lezen kunt verleren als je stopt met het ‘trainen’?
''Nee, als je eenmaal hebt leren lezen verleer je dat niet zo snel. Je komt taal namelijk overal tegen. Als jij op straat loopt zie je overal teksten. Het is onvermijdelijk om te lezen. Je zou in theorie lezen kunnen verleren als je in een situatie komt waarin jij nooit meer woorden of letters ziet. Maar zo’n situatie doet zich zelden voor.''

Wat is het belang van immersief (langdurig) lezen?
''Dat is hetzelfde als wanneer je besluit een nieuwe taal te leren. Als jij je compleet onderdompelt in die taal, en je begeeft tussen mensen die de taal spreken, pik je het sneller op. Zo leer je sneller dan wanneer je uit een boekje leert. Het gaat bij lezen niet zozeer om de lengte van een tekst. Het gaat meer om hoeveel je leest en wat je leest. De kunst is ook om divers te zijn in wat je leest. Zo bouw je een grotere woordenschat op. Het is belangrijk om een variatie aan teksten te lezen en dat regelmatig te doen.''

Kinderen worden steeds meer online onderwezen. Heeft dit invloed op hun leesniveau?
''Zoals ik eerder al zei, je leert voor een deel de koppeling maken tussen het schriftbeeld en de motorische handelingen die je verricht wanneer je schrijft. En die schrijvende beweging maak je niet op een tablet. Je komt dan wel in aanraking met letters, maar je leert niet hoe je deze moet vormen. Het is daarom heel belangrijk dat kinderen niet alleen op een tablet of computer werken. Want door woorden te schrijven, leer je ze herkennen en dus lezen.''

 

 

 

Laat hier een reactie achter

Vul onderstaand formulier in om een reactie achter te laten op dit artikel.
Uw reactie wordt eerst door de redactie gecontroleerd, alvorens deze wordt geplaatst bij het artikel.

20:57
Reactie - Mirte - 17 / 10 / 2018

Interessant artikel!

Naar boven
Copyright 2018 - RadarLimburg - Lezen en je brein - Lezen en schrijven - Thema's