Sluiten
RadarLimburg

Lezen en schrijven

Terug naar overzicht
Lezen en schrijven
Introductie
Toekomst
Feit
Geschiedenis
Opinie
Introductie

Het was echt schrikken toen we de cijfers tot ons door lieten dringen. Liefst honderdduizend Limburgers hebben zoveel moeite met lezen en schrijven dat ze het verwijsbriefje van de dokter niet kunnen lezen of de bijsluiter van hun medicijnen. Op het station moeten ze vragen naar de juiste trein. Maar ze zijn gewiekst in het verhullen van hun probleem. Je loopt er niet mee te koop natuurlijk. Hoe moeten we laaggeletterdheid zien in het licht van de ontlezing? En wordt er wel minder gelezen of wordt er juist anders gelezen? Limburgers gaan minder naar de bibliotheek dan andere Nederlanders, maar welke conclusies kun je daar uit trekken? De redactie van RadarLimburg ging op onderzoek uit. 

Toekomst

Toch nog controversieel, de vraag of er nu door de jeugd meer of minder wordt gelezen. Want wat doe je bij dat getuur op je mobiel? Het klassieke lezen, dat is zeker op zijn retour, zie het provinciale rapport over bibliotheekgebruik. Maar het tegenoffensief wordt ingezet: hoogleraren die in deze Radar uitleggen dat je met lezen je brein vitaal houdt en bestuurders die bereid zijn projecten te entameren en financieren. Let ook op de meesters en juffen voor de klas, die dapper het boek ter hand nemen en blijven voorlezen.

Feit

De cijfers liegen er niet om: een pak laaggeletterden in Limburg. Meer dan elders in het land. Vaak dialec kallen, het verklaart een stukje, en ook de zekerheid dat weinig onderwijs leidt tot geringe taalvaardigheid. Hier en daar houden senioren kleine leesklupjes in stand, en worden latere generaties wakkergeschud met een boekenweek voor jongeren. Hoopvol ook: allochtonen die in zes weken elementair Nederlands spreken. Motivatie lijkt het sleutelwoord. 

Geschiedenis

Niet kunnen lezen is maatschappelijk niet meekomen, zegt de wetenschap. En het verhaal van Roger Breemen bevestigt die wrange werkelijkheid. De problematiek groeide met de jaren. Zie hoe bibliotheken veranderden van boekentempels in activiteitencentra. Lees (!) hoe jongeren vooral gaan voor beeld. En zelfs de beeldverhalenbranche inmiddels een kwijnend bestaan leidt.

Opinie

Het zit ons niet lekker, die ontlezing. Recensent Koen Eykhout verwoordt het onbehagen, zij het met een vleugje relativering. Docenten blijven bevlogen literatuur onder de aandacht brengen. En we bedenken van alles: teksten zingen, dan onthoud je ze (Gé Reijnders), cursussen schrijverschap (Petra Quaedvlieg), en in het Limburgs Museum een project van Paul van Loon over taal met shocktherapie. Of moeten we omdenken, zoals in het scenario van Jan Bierhoff: straattaal is het nieuwe ABN en beelden zijn de nieuwe woorden?

Sluiten

Als je in de schuldsanering zit, heb je wel wat anders aan je hoofd dan leren lezen of schrijven

Provincie trekt beurs
Provincie trekt beurs
Auteur
Emile Hollman
Bron
Hans Teunissen, provincie Limburg, Diana Terwint
Datum
03-10-2018
3
Open item
Reageer op dit item

Limburgs gedeputeerde Hans Teunissen (D66, Ruimte & Onderwijs) noemt laaggeletterdheid een speerpunt in zijn beleid. “Als provincie kunnen we weinig doen, behalve de beurs trekken voor goede projecten.” In die beurs zit 750.000 euro per jaar. 

 

 

Limburgs gedeputeerde Hans Teunissen (D66, Ruimte & Onderwijs) noemt laaggeletterdheid een speerpunt in zijn beleid. “Als provincie kunnen we weinig doen, behalve de beurs trekken voor goede projecten.” In die beurs zit 750.000 euro per jaar. 

Met dat geld moet iets gedaan kunnen worden voor de circa 100.000 laaggeletterden in Limburg. In Maastricht hebben zo’n tienduizend mensen moeite met lezen en schrijven. Dat is een uitverkocht MVV-stadion. De omvang van het probleem is onthutsend groot, vindt de gedeputeerde. “Deze mensen lopen veel kansen mis, een baan, een inkomen. Bovendien kunnen ze zomaar in een isolement terecht komen.”

Als Teunissen op pad is om de projecten rond lezen en schrijven te bezoeken die hij mede financiert, vertelt hij steevast hetzelfde verhaal. Een verhaal dat tot de verbeelding spreekt. Het gaat over een bode die hij kent uit zijn tijd als wethouder in Venray. Die geen apps of mails stuurde maar altijd de tijd nam voor een persoonlijk gesprek. Hoe sympathiek. Tot zijn vrouw overleed en hij zo weinig praktische kennis van de Nederlandse taal bleek te hebben dat hij de tekst voor een overlijdensadvertentie niet kon lezen. Heel vaak stond deze Jos Jacobs aan de deur van de bibliotheek om hulp te vragen, de drempel bleek steeds te hoog. Maar uiteindelijk lukte het hem, hij kreeg in september de Taalheldenprijs.

Mensen als Jos Jacobs zijn moeilijk te vinden. Ze weten hun probleem goed te verbloemen. Soms leidt een simpele hulpvraag tot ontdekking. Iemand die hulp vraagt om te Skypen met een kleinkind bij een ouderensoos bijvoorbeeld. Of een apotheker die ontdekt dat een cliënt een recept niet kan lezen.

Diane Terwint (25) is verpleegkundige bij de huisartsenpraktijk Terwinselen, een wijk in Kerkrade waar het aantal mensen dat moeite heeft met lezen en schrijven hoog is. Terwinselen was een van de drie Nederlandse huisartsenposten waar drie jaar geleden een proef werd gestart om het probleem zichtbaar te maken. “Je ziet natuurlijk niet aan iemand of die laaggeletterd is of niet”, zegt Terwint. “Je moet ervoor getraind zijn.” Ze bedoelt vooral de smoesjes doorhebben die ze gebruiken om niet toe te geven dat ze bijvoorbeeld een verwijsbriefje niet kunnen lezen. Iemand die herhaaldelijk te laat op een afspraak komt, ook dat kan een signaal zijn dat er iets niet klopt. Terwint en haar collega’s zijn getraind om deze signalen te herkennen. Maar dan nog kunnen ze alleen aan de arts rapporteren. De patiënt moet zelf hulp gaan vragen in het Taalhuis of het taalcafé waar ze gratis taalles kunnen krijgen. “Het taboe is best groot”, weet Terwint. De afgelopen drie jaar werden vanuit de huisartsenpost  een kleine twintig mensen doorverwezen. “Als ze eenmaal geregistreerd zijn, dan wordt deze informatie gedeeld met bijvoorbeeld de tandarts of de fysiotherapeut, zodat die weten dat ze hier aandacht voor moeten hebben en misschien meer tijd moeten uittrekken voor deze mensen.”

Van die kleine twintig mensen die ze door kon verwijzen naar het Taalhuis, is het merendeel autochtoon. “Vaak gaat het om ouderen die na de lagere school naar de mijn of de fabriek gingen. Meestal zijn het mensen met een lage sociale en economische status. "En geloof me, als je in de schuldsanering zit heb je wel wat anders aan je hoofd dan leren lezen of schrijven.”

 

 

 

Laat hier een reactie achter

Vul onderstaand formulier in om een reactie achter te laten op dit artikel.
Uw reactie wordt eerst door de redactie gecontroleerd, alvorens deze wordt geplaatst bij het artikel.

Naar boven
Copyright 2018 - RadarLimburg - Provincie trekt beurs - Lezen en schrijven - Thema's