Sluiten
RadarLimburg

Lezen en schrijven

Terug naar overzicht
Lezen en schrijven
Introductie
Toekomst
Feit
Geschiedenis
Opinie
Introductie

Het was echt schrikken toen we de cijfers tot ons door lieten dringen. Liefst honderdduizend Limburgers hebben zoveel moeite met lezen en schrijven dat ze het verwijsbriefje van de dokter niet kunnen lezen of de bijsluiter van hun medicijnen. Op het station moeten ze vragen naar de juiste trein. Maar ze zijn gewiekst in het verhullen van hun probleem. Je loopt er niet mee te koop natuurlijk. Hoe moeten we laaggeletterdheid zien in het licht van de ontlezing? En wordt er wel minder gelezen of wordt er juist anders gelezen? Limburgers gaan minder naar de bibliotheek dan andere Nederlanders, maar welke conclusies kun je daar uit trekken? De redactie van RadarLimburg ging op onderzoek uit. 

Toekomst

Toch nog controversieel, de vraag of er nu door de jeugd meer of minder wordt gelezen. Want wat doe je bij dat getuur op je mobiel? Het klassieke lezen, dat is zeker op zijn retour, zie het provinciale rapport over bibliotheekgebruik. Maar het tegenoffensief wordt ingezet: hoogleraren die in deze Radar uitleggen dat je met lezen je brein vitaal houdt en bestuurders die bereid zijn projecten te entameren en financieren. Let ook op de meesters en juffen voor de klas, die dapper het boek ter hand nemen en blijven voorlezen.

Feit

De cijfers liegen er niet om: een pak laaggeletterden in Limburg. Meer dan elders in het land. Vaak dialec kallen, het verklaart een stukje, en ook de zekerheid dat weinig onderwijs leidt tot geringe taalvaardigheid. Hier en daar houden senioren kleine leesklupjes in stand, en worden latere generaties wakkergeschud met een boekenweek voor jongeren. Hoopvol ook: allochtonen die in zes weken elementair Nederlands spreken. Motivatie lijkt het sleutelwoord. 

Geschiedenis

Niet kunnen lezen is maatschappelijk niet meekomen, zegt de wetenschap. En het verhaal van Roger Breemen bevestigt die wrange werkelijkheid. De problematiek groeide met de jaren. Zie hoe bibliotheken veranderden van boekentempels in activiteitencentra. Lees (!) hoe jongeren vooral gaan voor beeld. En zelfs de beeldverhalenbranche inmiddels een kwijnend bestaan leidt.

Opinie

Het zit ons niet lekker, die ontlezing. Recensent Koen Eykhout verwoordt het onbehagen, zij het met een vleugje relativering. Docenten blijven bevlogen literatuur onder de aandacht brengen. En we bedenken van alles: teksten zingen, dan onthoud je ze (Gé Reijnders), cursussen schrijverschap (Petra Quaedvlieg), en in het Limburgs Museum een project van Paul van Loon over taal met shocktherapie. Of moeten we omdenken, zoals in het scenario van Jan Bierhoff: straattaal is het nieuwe ABN en beelden zijn de nieuwe woorden?

Sluiten

'Steeds meer mensen kunnen niet mee'

'Steeds meer mensen kunnen niet mee'
'Steeds meer mensen kunnen niet mee'
Auteur
Monique van de Ven
Bron
Prof. dr. Maurice de Greef Universiteit Maastricht, Stichting Lezen & Schrijven
Datum
01-10-2018
5
Open item
Reageer op dit item

Het gat tussen mensen die goed zijn in taal en rekenen en zij die er moeite mee hebben, wordt in Nederland steeds groter. Deze groeiende kloof is 'zorgwekkend', meent prof. dr. Maurice de Greef, onderzoeker voor de Universiteit Maastricht. ''Steeds meer mensen zullen afhaken omdat ze niet meekunnen. Zij hebben meer kans om werkloos te worden, ziek en armlastig''.

Het gat tussen mensen die goed zijn in taal en rekenen en zij die er moeite mee hebben, wordt in Nederland steeds groter. Deze groeiende kloof is 'zorgwekkend', meent prof. dr. Maurice de Greef, onderzoeker voor de Universiteit Maastricht. ''Steeds meer mensen zullen afhaken omdat ze niet meekunnen. Zij hebben meer kans om werkloos te worden, ziek en armlastig''.

De Greef (Vrije Universiteit Brussel) heeft net een lezing achter de rug over armoede en laaggeletterdheid. Hij geeft er zo'n dertig tot veertig per jaar. Steevast verhaalt hij over de zeventig onderzoeken die hij de afgelopen jaren samen met prod. dr. Mien Segers (Maastricht University) heeft verricht naar leertrajecten voor volwassenen in acht verschillende landen. Projecten om beter te leren lezen, schrijven en rekenen. 2,5 miljoen mensen van boven de 16 jaar hebben hier moeite mee, aldus de Algemene Rekenkamer. En hun aantal groeit.

Hoe kan dat nou?
''Nederland vergrijst, naarmate je ouder wordt, kunnen vaardigheden achteruitgaan. Zeker als je vroeger minder met taal bezig bent geweest en op jonge leeftijd ging werken, dan kun je op een gegeven moment naar het niveau van een laaggeletterde zakken. Daarnaast hebben nieuwkomers moeite met taal en blijven grote groepen jongeren achter in lezen en rekenen.''

De Onderwijsinspectie signaleert een toename van het aantal leerlingen dat aan het eind van de bassisschool niet goed kan lezen en rekenen. Wat zegt dat over ons onderwijs?
''Het onderwijssysteem is goed, maar het mag meer structurele aandacht hebben voor mensen die het lastig hebben of waar thuis amper aandacht is voor taal. Er zijn wel projecten voor risicojongeren, maar die stoppen vaak weer terwijl het doel nog niet is bereikt.''     

Moet je een lange adem hebben, wil je vooruitgang boeken?
''Het gaat vooral om de juiste aanpak. Wij hebben onderzoek gedaan naar de succesfactoren bij volwasseneducatie. In de eerste plaats is het belangrijk dat er een professionele docent is. Daarnaast moeten de deelnemers het geleerde in praktijk kunnen brengen. De derde succesfactor zijn de vrijwilligers die de deelnemers ondersteunen.''

Het project 'Taal voor het Leven' is één van de succesvolle methodes die u afgelopen vier jaar in alle provincies heeft onderzocht. 'Deelnemers gingen niet alleen beter lezen, schrijven en rekenen, ze voelden zich ook beter, werden assertiever, leefden minder geïsoleerd en vonden in sommige gevallen (ander) werk.

"Laaggeletterdheid raakt je overal in het leven. Het is belangrijk om de impact te laten zien. Dat je met beter leren lezen, schrijven en rekenen ook iets doet aan armoedeproblematiek.''

Wat kunnen bibliotheken betekenen?                                                                                                                                                    
''Zij kunnen op een laagdrempelig niveau aan de slag met taal en mensen doorverwijzen naar taaltrajecten. Dat gebeurt ook steeds meer. Gelderland, Drenthe en West-Brabant zijn goede voorbeelden. Maar ook Schunck in Heerlen doet het goed in het vinden van autochtonen die willen meedoen.''        

Met 2528 deelnemers aan 'Taal voor het Leven' bungelt Limburg onderaan terwijl de provincie ongeveer 100.000 leeggeletterden telt. Hoe komt dat?
''In Limburg zijn de trajecten iets later gestart dan in bijvoorbeeld Brabant, waar al een sterke infrastructuur was.''

In heel Nederland hebben meer dan 70.000 mensen deelgenomen aan Taal voor het Leven. Dat lijkt veel maar is minder dan vijf procent van het aantal laaggeletterden. Eerder hamerde de Algemene Rekenkamer op een groter bereik. Wat moet er gebeuren?
"Er is meer geld nodig. Van het budget voor volwasseneducatie is nog maar één derde over. Dat betekent dat er minder geld is voor werving en toeleiding van laagletterden naar projecten. Nederland geeft in Noordwest Europa het minste uit aan volwasseneducatie. Zowel lokaal, provinciaal als nationaal zou er meer geld moeten worden uitgetrokken om mensen meer taal, rekenen en digitale vaardigheden bij te brengen. Volwasseneducatie is een structurele bijdrage aan de kenniseconomie. Dat moeten we duidelijk maken. Finland doet dat bijvoorbeeld. Maar het is best lastig om de effecten van volwasseneducatie te vertalen in bedragen."

En als overheden de hand op de knip houden?
Dan zal het gat tussen de mensen die moeite hebben met taal en rekenen en de mensen die daarin excellent zijn, nog groter worden. Je merkt het al op de arbeidsmarkt. De eisen aan de onderkant worden steeds hoger. Je moet kortom steeds meer kunnen en weten voor hetzelfde werk. Daarnaast moeten mensen digitaal steeds vaardiger zijn. Ze moeten online formulieren invullen, facturen inscannen en wat al niet meer. Steeds meer mensen zullen afhaken omdat ze niet meer meekunnen. Oók jongeren."

 

 

 

 

 

 

 

Laat hier een reactie achter

Vul onderstaand formulier in om een reactie achter te laten op dit artikel.
Uw reactie wordt eerst door de redactie gecontroleerd, alvorens deze wordt geplaatst bij het artikel.

Naar boven
Copyright 2018 - RadarLimburg - 'Steeds meer mensen kunnen niet mee' - Lezen en schrijven - Thema's