Sluiten
RadarLimburg
Plastic
Introductie
Toekomst
Feit
Geschiedenis
Opinie
Introductie

De Britten, de Belgen en dus ook de Europeanen kondigden voor de zomer maatregelen aan om minder plastic te gebruiken. Geen ballonnen meer, geen wattenstaafjes of wergwerpbestek. En vooral geen plastic soep in de oceanen. Hoe zit het dan met het zichtbare en onzichtbare plastic in de Maas? Hoe organiseren we het ophalen en recyclen van het plastic in deze provincie? De redactie van Radar brengt de problematiek van het plastic in woord, beeld en geluid.   

 

 

 

 

Toekomst

Gaat het ons lukken, zonder plastic? De Radar-redactie nam zichzelf een week de maat. Zie wat we verzamelden en ook hoe we deden het zonder plastic. Slotsom: het kan, maar vraag niet hoe! In ieder geval moet ook de overheid aan de bak. In het scenario Denemarken lees je hoe. Hoogleraar Ad Ragas waarschuwt daarbij: wacht niet op de wetenschap maar handel nu.

Feit

Mijn hemel wat een troep. De lage waterstand in de Maas onthulde hoge afvalhopen, waaronder massa' s plastic. Minstens zoveel rommel ligt er naast onze snelwegen, maar dat slijtrubber ziet niemand. En wat te denken van het nano-plastic, evenmin zichtbaar voor het blote oog, maar een sluipmoordenaar op termijn die we pas net in beeld krijgen. Daarom Limburg: allemaal opletten en minderen. Zie de redactionele bijdrage met een top tien vol goede raad.

Geschiedenis

We kunnen het ons nauwelijks voorstellen, maar twee generaties terug hadden we nog geen plastic. Omdat het goedje zo gemakkelijk en goedkoop kan worden geproduceerd, is er nu bijna geen product zonder deze kunststof. Luister naar de verhalen van onze geheelonthoudende grootouders. Wil je weten waar de plasic opmars begon, bezoek dan het online plastic museum en bezie de tijdlijn die ons van het 17e eeuwse rubber voert naar de kunststofrevolutie van de afgelopen decennia. 

Opinie

Kijk, we hebben veel last van zwervend en vervuilend plastic, maar stiekem ook veel plezier. De maakindustrie herinnert ons eraan dat we het samen gretig gebruiken, en dat daar ook nog toekomst voor is. Wel uitzoeken hoe we kunnen hergebruiken en recyclen stelt Frank Wassenberg, en vooral hoe we plastic kunnen vervangen door betere alternatieven. Helemaal zonder is wel een uitdaging voor enkelingen. Zie hoe Teun het aanpakt.

Sluiten

Neem maatregelen

Neem maatregelen
Neem maatregelen
Auteur
Emile Hollman
Bron
Interview Ad Ragas
Datum
10-09-2018
5
Open item
Reageer op dit item

Als hoogleraar milieuwetenschappen aan de Open Universiteit (OU) in Heerlen moet Ad Ragas zich bij de feiten houden. Als het gaat om plastic lanceert hij een boodschap die daar tegen indruist: “Neem maatregelen, wacht niet op ons wetenschappers.” 

Je hoeft geen geleerde te zijn om te snappen dat al het plastic dat in de zee drijft of op de bodems van de oceanen ligt op termijn effect zal hebben op het waterleven. Punt is alleen, zegt hoogleraar Ad Ragas (Eindhoven, 1964), dat we niet precies weten wélk effect. Hij begeleidt de onderzoeksgroep Plastic van de vakgroep Science van de OU. Wetenschappers en studenten onderzoeken waar microplastics vandaan komen, waar ze naar toe gaan en welke risico’s ze vormen voor mens en dier. Dat is complex want het blijkt lastig de vele verschillende soorten microplastics van elkaar te onderscheiden. “Het duurt jaren eer je er grip op krijgt, bijvoorbeeld omdat het honderden jaren kan duren eer plastic helemaal is opgelost. We proberen in elk geval het hele proces in kaart te brengen.”

Lees meer

Dat gebeurt nu concreet in samenwerking met de Soegijapranata universiteit van Semarang in Indonesië. Er worden monsters van vissen en schelpdieren genomen om ze te onderzoeken op microplastics. Ook wordt onder de lokale bevolking onderzocht hoeveel vissen en schelpdieren zij eten zodat we een schatting kunnen maken hoeveel microplastics zij binnenkrijgen. Ragas: “Uit onderzoek blijkt dat microplastics in dieren achterblijven, maar het is niet zo dat ze eraan dood gaan. Frans onderzoek laat zien dat oesters trager gaan groeien als gevolg van die microplastics in het water.”

Ragas wijst erop dat de effecten mondiaal zijn, het is niet zo dat wanneer je plastic in de Maas gooit, je de gevolgen ziet bij het Hollands Diep.

Ronddrijvende wattenstaafjes
Het bewijs moet nog geleverd worden dat plastics in rivieren en oceanen schadelijk zijn. Toch leert de geschiedenis volgens Ragas dat als er ergens iets wordt gevonden dat er niet thuishoort, dat onherroepelijk zal leiden tot veranderingen in het (eco)systeem. “We kunnen niet bewijzen wat de gevolgen zijn van bijvoorbeeld ronddrijvende wattenstaafjes die overal ter wereld in de zeeën worden aangetroffen. Simpelweg omdat die dingen na honderd jaar nog niet zijn opgelost en we hooguit pas vijftien jaar met onderzoek bezig zijn.”

Een van zijn studenten, Pieter Jan Kole, kreeg het lumineuze idee om onderzoek te doen naar een onzichtbare stroom microplastics die we allen het milieu in helpen: slijtstof van autobanden. De bevindingen zijn opmerkelijk. Ragas: “Als we van die slijtstof alleen al weer nieuwe autobanden zouden maken, dan komen we – in Nederland alleen – aan een jaarlijkse toren van dertig kilometer hoog.” Dat spul spoelt nu via het regenwater de grond en de rivieren in. Wereldwijd zou het gaan om drie mega olietankers vol slijtstof die in de zee terecht komen. “Het lastige is dat we geen geen exacte meetdata hebben, zo kunnen we de plastic deeltjes van een colafles of die van een rubberband niet onderscheiden in zee.” In Nijmegen, waar hij ook werkzaam is aan de Radboud Universiteit, doet hij momenteel onderzoek in het riool om die scheiding wel te kunnen maken. Is rubber plastic trouwens? “Wij vinden van wel als het om autobanden gaat, de helft bestaan uit natuurlijk rubber, de andere helft uit synthetisch rubber en dat noemen we plastic.” Overigens is er nog zo’n stroom microplastics waar we allen aan meehelpen. Die komt van onze kleding waarin vaak en steeds vaker plastic wordt verwerkt. Neem fleecetruien. In de wasmachine komen vezeltjes los. Er wordt momenteel gewerkt aan wasmachines met goede filters.

Milieu versus critici
De vraag is of we iets moeten doen tegen die stroom plastic als niet vaststaat of en hoe schadelijk die is. Ragas: “Milieukundigen vechten continue tegen critici die eerst bewijzen willen zien voordat ze actie ondernemen. Dat wil niet zeggen dat er niks gebeurt als je geen bewijs hebt. Je zag het bij roken of straling: iedereen voelde aan dat het slecht is maar het bewijs moest nog geleverd worden. We moeten het omdraaien: geen plastic in zee tolereren tenzij je kunt laten zien en aannemelijk kunt maken dat het niet gevaarlijk is. Nu is het af en te wildwest: mensen en bedrijven kunnen doen en laten in de oceanen tenzij we zeker weten dat het fout gaat.”

Ragas vindt dat het bedrijfsleven en de politiek niet op de wetenschap moet blijven wachten. “Ik kan als wetenschapper alleen maar handelen naar de feiten. Iets roepen als er geen bewijzen zijn druist tegen alles in waar ik als wetenschapper in geloof. Maar iedereen weet dat plastic overal gevonden wordt, iedereen moet ervan doordrongen worden dat er iets moet gebeuren.”

Wat te doen, een verbod op plastic instellen? Volgens Ragas is dat niet de oplossing. “Voor een deel kun je plastic opvangen door een goede opvangstructuur. Wij doen het in Europa wat dat betreft een stuk beter dan landen als China of Indonesië. De oplossing schuilt deels in technologische vernieuwing. Het zou mij niet verbazen als Rijkswaterstaat ooit met gootjes langs de weg komt die het regenwater met bandenslijtsel kunnen opvangen en vervolgens filteren.” Ook de bandenindustrie heeft zich gemeld bij de Plasticgroep. “Ze denken graag mee, ze maken geen banden om microplastics in het milieu te brengen.”

Dood water
Ragas is sceptisch als het gaat om afbreekbaar plastic. “Dan loop je de kans dat mensen het overal wegflikkeren. Afbreekbaar wil ook niet zeggen dat het afbreekbaar is onder alle condities. Ik garandeer je dat een colaflesje van afbreekbaar plastic op 2.000 meter diepte op de zeebodem niet afbreekt. En als het wel afbreekt, op een composthoop bijvoorbeeld, dan is de vraag: waarin breekt het af? Als het afbreekt in nog kleinere deeltjes plastic dan is dat nog steeds erg. Bovendien: dat afbreken gebeurt door micro-organismen die daardoor zullen groeien. Ze gebruiken zuurstof waardoor je op den duur dood water krijgt. We moeten heel goed nadenken over deze effecten. De essentie van milieukunde is: als je hier iets verandert dan heeft het dáár gevolgen.”

De hoogleraar milieukunde ziet op korte termijn wel een paar praktische oplossingen om minder plastic te gebruiken. Papier is een alternatief. “Daarvoor heb je meer duurzame productiebossen nodig, maar dat is oplosbaar.” Ook belangrijk is de bewustwording: er moet minder plastic geproduceerd worden en omgaan in het huishouden. “Liever geen vier bakjes plastic in een salade bij Albert Heijn. En als je toch plastic gebruikt, zorg dan dat het goed wordt ingezameld zodat het niet in het milieu terechtkomt.” Ragas is ook een voorstander van het invoeren van statiegeld op plastic en blik. “De verpakkingsindustrie heeft verantwoording genomen voor een groot deel van het afval maar nog steeds gooien sommige mensen hun afval gewoon weg. Het systeem is niet sluitend en dus moet je iets anders verzinnen. Als je statiegeld invoert dan gaan mensen plastic inzamelen en houden ze de boel schoon.”

Laat hier een reactie achter

Vul onderstaand formulier in om een reactie achter te laten op dit artikel.
Uw reactie wordt eerst door de redactie gecontroleerd, alvorens deze wordt geplaatst bij het artikel.

Naar boven
Copyright 2018 - RadarLimburg - Neem maatregelen - Plastic - Thema's