Sluiten
RadarLimburg
Plastic
Introductie
Toekomst
Feit
Geschiedenis
Opinie
Introductie

De Britten, de Belgen en dus ook de Europeanen kondigden voor de zomer maatregelen aan om minder plastic te gebruiken. Geen ballonnen meer, geen wattenstaafjes of wergwerpbestek. En vooral geen plastic soep in de oceanen. Hoe zit het dan met het zichtbare en onzichtbare plastic in de Maas? Hoe organiseren we het ophalen en recyclen van het plastic in deze provincie? De redactie van Radar brengt de problematiek van het plastic in woord, beeld en geluid.   

 

 

 

 

Toekomst

Gaat het ons lukken, zonder plastic? De Radar-redactie nam zichzelf een week de maat. Zie wat we verzamelden en ook hoe we deden het zonder plastic. Slotsom: het kan, maar vraag niet hoe! In ieder geval moet ook de overheid aan de bak. In het scenario Denemarken lees je hoe. Hoogleraar Ad Ragas waarschuwt daarbij: wacht niet op de wetenschap maar handel nu.

Feit

Mijn hemel wat een troep. De lage waterstand in de Maas onthulde hoge afvalhopen, waaronder massa' s plastic. Minstens zoveel rommel ligt er naast onze snelwegen, maar dat slijtrubber ziet niemand. En wat te denken van het nano-plastic, evenmin zichtbaar voor het blote oog, maar een sluipmoordenaar op termijn die we pas net in beeld krijgen. Daarom Limburg: allemaal opletten en minderen. Zie de redactionele bijdrage met een top tien vol goede raad.

Geschiedenis

We kunnen het ons nauwelijks voorstellen, maar twee generaties terug hadden we nog geen plastic. Omdat het goedje zo gemakkelijk en goedkoop kan worden geproduceerd, is er nu bijna geen product zonder deze kunststof. Luister naar de verhalen van onze geheelonthoudende grootouders. Wil je weten waar de plasic opmars begon, bezoek dan het online plastic museum en bezie de tijdlijn die ons van het 17e eeuwse rubber voert naar de kunststofrevolutie van de afgelopen decennia. 

Opinie

Kijk, we hebben veel last van zwervend en vervuilend plastic, maar stiekem ook veel plezier. De maakindustrie herinnert ons eraan dat we het samen gretig gebruiken, en dat daar ook nog toekomst voor is. Wel uitzoeken hoe we kunnen hergebruiken en recyclen stelt Frank Wassenberg, en vooral hoe we plastic kunnen vervangen door betere alternatieven. Helemaal zonder is wel een uitdaging voor enkelingen. Zie hoe Teun het aanpakt.

Sluiten

Plastic, asbest van morgen?

Plastic, asbest van morgen?
Plastic, asbest van morgen?
Auteur
Monique van de Ven
Bron
Prof. dr. Bart Koelmans, Svenja Mintenig, Rijkswaterstaat Limburg, dr. ir. Anja Verschoor RIVM
Datum
07-09-2018
7
Open item
Reageer op dit item

We maken ons druk over plastic zakken, flesjes, rietjes en wattenstaafjes, maar zouden we ons niet meer zorgen moeten maken over het plastic dat niet groter is dan een zandkorrel of zelfs helemaal niet is te zien met het blote oog? Zijn nanoplastics het asbest van morgen? Of wordt ons onnodig angst aangejaagd?

Zeven dagen in de week, 24 uur per dag, bewaakt Rijkswaterstaat in een meetstation in Eijsden de kwaliteit van het Maaswater voordat het wordt gebruikt voor de productie van drinkwater. Als algen en watervlooien anders gaan reageren kan dat een aanwijzing zijn voor een hoge concentratie van verontreinigde chemische stoffen. Op de site  van Aqualarm is precies te zien welke stof, wanneer, in welke concentratie is gemeten in het Maaswater.  In de lange lijst van stoffen komen geen microplastics voor. “Dat zijn geen bedreigingen voor de drinkwaterkwaliteit’’, zegt Henk Zemmelink, analist bij Rijkswaterstaat. ''Ze zijn ook lastig te meten. Dat geldt helemaal voor nanoplastics.’’ 

Lees meer

Moeilijk meten

Microplastics zijn maximaal 5 mm groot. Nanoplastics zijn duizend keer kleiner dan een algencel en niet met het blote oog waar te nemen. Giftige stoffen kunnen zich aan minuscule plasticdeeltjes binden. In samenwerking met de Universiteit van Utrecht doet de universiteit Wageningen onderzoek naar de plastic deeltjes. Het is voor het eerst dat de Nederlandse rivieren op meerdere plekken worden bemonsterd en onderzocht op plastics (project TRAMP). Promovenda Svenja Mintenig van het Copernicusinstituut in Utrecht heeft in onder meer Eijsden en Roermond monsters genomen van Maaswater en van de rivierbodem, waarin plastic deeltjes door algen kunnen bezinken. En? “We zijn net klaar met meten. De voorbereiding en analyse van één monster duurt dagen. Het is heel moeilijk om microplastic te analyseren. Het is nog maar de vraag of het ons lukt om nanoplastics te identificeren. Aan het eind van dit jaar weten we meer’’.

Natuurlijk heeft ze bepaalde verwachtingen, net als projectleider prof. dr. Bart Koelmans. “We verwachten dat je na de rioolwaterzuivering in Roermond meer plastic deeltjes ziet dan ervoor." Het is de plek waar plastic deeltjes uit Limburgse huishoudens (vezels uit wasmachines, scrubs van douchegel en tandpasta) die kleiner zijn dan de filters, de rivier instromen. Volgens het waterschap houden de filters stukjes tegen van 6 millimeter en groter. Uit het zuiveringsslib wordt ook nog eens een boel klein spul gezeefd. Veel deeltjes kleiner dan 6 mm stromen dus de rivier in. Hoeveel precies, weten we straks bij benadering want de bemonstering is een momentopname. Koelmans: “Straks weten we iets meer maar onze kennis blijft fragmentarisch. Om echt te bepalen wat de concentratie microplastic is in de Maas moeten we jarenlang op meerdere locaties onderzoek doen bij verschillende stroomsnelheden, dieptes, in het sediment en in beestjes''.

Veilig

Het is ongelooflijk ingewikkeld om te bepalen hoeveel plastic waar te vinden is. En dan hebben we het nog niet over het bepalen van de risico’s. Bij welke gevonden concentratie wordt plastic gevaarlijk? Bij een steekproef eerder in de Maas werden 1400 deeltjes per kilo zwevend slib gevonden. ‘’Dat klinkt misschien veel maar omgerekend gaat het om 0,3 deeltje plastic per liter. Dat is weinig’’, zegt Koelmans. Bij welke concentratie moeten we ons zorgen gaan maken? Voor rivierwater moet hij het antwoord nog schuldig blijven. ‘’In de oceaan lijkt het op dit moment veilig zolang je onder 6,65 deeltje per liter water zit." Hij loopt naar zijn computer en opent een grafiek die concentraties plastic laat zien in de oceaan. Op sommige plekken is nauwelijks iets te vinden, op andere plekken zijn de concentraties hoger dan de genoemde 6,65 per liter. Gemiddeld staat het oceaanwater er goed voor. Nu althans. ‘’De grootste risicofactor voor microplastics is de toekomst’’, zegt Koelmans. 

Het onderzoek naar micro- en vooral nanoplastics staat nog in de kinderschoenen. Om de haverklap verschijnen er ergens op de wereld nieuwe resultaten die eerdere gegevens weer relativeren. Waar mensen aanvankelijk schrokken van de microplastics die voorkomen in mosselen, ontdekten Franse onderzoekers onlangs dat de blootstelling van kleine kinderen aan microplastics via huisstof vele malen hoger is dan via voedsel. Gewoon omdat plastic deeltjes zich hechten aan huisstof en spelende kinderen alles aanraken en vervolgens de vingers in de mond steken.

‘’Overal worden studies gedaan naar plastics maar voor je het weet vergelijk je appels met peren en bananen. Het probleem is de standaardisatie. En hoe goed is de bril waarmee wij kijken?’’, zegt Koelmans. Op dit moment ligt hij niet wakker van microplastics. ‘’Een organisme kan microplastic inslikken. Maar het gaat erin en er weer uit. Op nanoschaal zijn plastics misschien wel slecht. Hoe kleiner de deeltjes, hoe meer giftige stoffen ze aan zich kunnen binden. En kunnen die nanoplastics celmembranen passeren net als asbest? We weten het niet.’’ 

Asbest

Dr. ir. Anja Verschoor, expert waterkwaliteit bij het RIVM acht het niet waarschijlijk dat nanoplastics het nieuwe asbest zijn. ''Je kunt het niet uitsluiten maar studies bij mosselen laten tot nu toe weinig effect zien. De studies naar de effecten op watervlooien, garnalen en mosselen proberen wij door te trekken naar de mens. Als je bij mosselen geen effecten ziet, maken wij ons niet zo druk. De blootstelling van de mens aan plastic is relatief laag. Daarnaast verwachten wij niet veel van de giftigheid van plastic. De stof gaat niet gemakkelijk een binding aan met een andere stof (weinig reactief) en hoopt zich niet zo op; ze verdwijnt weer in de wc. Van een miljard deeltjes kan er één achterblijven in je lichaam. Vergeleken met de blootstelling aan andere stoffen is dat weinig. Zeker als je weet dat het niet zo'n giftige stof is. Er zitten stoffen in water die veel reactiever zijn. Denk aan geneesmiddelen en diergeneesmiddelen. Laten we het onderwerp plastic niet op de agenda houden met allemaal spookverhalen die mensen onnodig angst aanjagen.''

Volgend jaar starten diverse onderzoeken naar de gevolgen van micro- en nanoplastic voor de mens. Dan moet duidelijk worden wat kleine plastic deeltjes kunnen aanrichten als ze een cel binnendringen en wat het met ons immuunstelsel doet. Wat de uitkomst ook is, plastic hoort niet in het milieu, vinden de deskundigen. Verschoor: ''Plastic blijft ongewenst want het is milieuvreemd.'' Mintenig en Koelmans: "Wij hebben een materiaal in het milieu gebracht dat niet verdwijnt en dus moet de uitstoot stoppen.’’ Niet met filters of andere ingenieuze vondsten, vinden de onderzoekers. De filters die nu worden ontwikkeld voor wasmachines en de bolletjes waaraan kleine vezels blijven kleven, zijn welkom maar geen oplossing. ‘’Dat kleine spul kun je er niet uitvissen. Het moet aan de bron worden gestopt.’’  

Laat hier een reactie achter

Vul onderstaand formulier in om een reactie achter te laten op dit artikel.
Uw reactie wordt eerst door de redactie gecontroleerd, alvorens deze wordt geplaatst bij het artikel.

Naar boven
Copyright 2018 - RadarLimburg - Plastic, asbest van morgen? - Plastic - Thema's