Sluiten
RadarLimburg
Plastic
Introductie
Toekomst
Feit
Geschiedenis
Opinie
Introductie

De Britten, de Belgen en dus ook de Europeanen kondigden voor de zomer maatregelen aan om minder plastic te gebruiken. Geen ballonnen meer, geen wattenstaafjes of wergwerpbestek. En vooral geen plastic soep in de oceanen. Hoe zit het dan met het zichtbare en onzichtbare plastic in de Maas? Hoe organiseren we het ophalen en recyclen van het plastic in deze provincie? De redactie van Radar brengt de problematiek van het plastic in woord, beeld en geluid.   

 

 

 

 

Toekomst

Gaat het ons lukken, zonder plastic? De Radar-redactie nam zichzelf een week de maat. Zie wat we verzamelden en ook hoe we deden het zonder plastic. Slotsom: het kan, maar vraag niet hoe! In ieder geval moet ook de overheid aan de bak. In het scenario Denemarken lees je hoe. Hoogleraar Ad Ragas waarschuwt daarbij: wacht niet op de wetenschap maar handel nu.

Feit

Mijn hemel wat een troep. De lage waterstand in de Maas onthulde hoge afvalhopen, waaronder massa' s plastic. Minstens zoveel rommel ligt er naast onze snelwegen, maar dat slijtrubber ziet niemand. En wat te denken van het nano-plastic, evenmin zichtbaar voor het blote oog, maar een sluipmoordenaar op termijn die we pas net in beeld krijgen. Daarom Limburg: allemaal opletten en minderen. Zie de redactionele bijdrage met een top tien vol goede raad.

Geschiedenis

We kunnen het ons nauwelijks voorstellen, maar twee generaties terug hadden we nog geen plastic. Omdat het goedje zo gemakkelijk en goedkoop kan worden geproduceerd, is er nu bijna geen product zonder deze kunststof. Luister naar de verhalen van onze geheelonthoudende grootouders. Wil je weten waar de plasic opmars begon, bezoek dan het online plastic museum en bezie de tijdlijn die ons van het 17e eeuwse rubber voert naar de kunststofrevolutie van de afgelopen decennia. 

Opinie

Kijk, we hebben veel last van zwervend en vervuilend plastic, maar stiekem ook veel plezier. De maakindustrie herinnert ons eraan dat we het samen gretig gebruiken, en dat daar ook nog toekomst voor is. Wel uitzoeken hoe we kunnen hergebruiken en recyclen stelt Frank Wassenberg, en vooral hoe we plastic kunnen vervangen door betere alternatieven. Helemaal zonder is wel een uitdaging voor enkelingen. Zie hoe Teun het aanpakt.

Sluiten

Statiegeld of niet?

Statiegeld of niet?
Statiegeld of niet?
Auteur
Emile Hollman
Bron
Diversen
Datum
10-09-2018
7
Open item
Reageer op dit item

Tot 2021 zal er geen statiegeld worden geheven op kleine petflesjes en blikjes. Al is het draagvlak ongekend groot. Opmerkelijk genoeg niet in Limburg, maar dat heeft een oorzaak.

 

 

De gemeente Weert was in november 2017 de eerste Nederlandse gemeente die zich aansloot bij de zogeheten Statiegeldalliantie. SP-raadslid Karin Duijsters wilde via een motie actie ondernemen tegen zwerfvuil in haar stad. Die motie werd naar Den Haag gestuurd toen bleek dat ook de Tweede Kamer daarover in debat zou gaan. En kwam weer onder ogen van de Statiegeldalliantie in oprichting die op dat moment nog in onderhandeling was met Amsterdam als eerste deelnemende stad. Het werd dus Weert.

Inmiddels hebben 350 van de 380 Nederlandse gemeenten (92 procent) zich aangesloten bij de alliantie. Ze bepleiten het heffen van statiegeld op kleine petflessen en blikjes in de strijd tegen zwerfvuil. Ze gaan ervanuit dat Nederland schoner zal worden daardoor. Ook de Provincies (op drie na), de Waterschappen en de boeren doen mee, die laatste groep omdat rondslingerend plastic gevaarlijk is voor de veestapel. 

Opmerkelijk genoeg doen van de 33 Limburgse gemeenten er 9 niet mee. De Provincie Limburg en het Waterschap Limburg hebben zich wel aangesloten.

Lees meer

Afspraken
Toch laat staatssecretaris Van Veldhoven van Infrastructuur en Waterstaat de lobby aan zich voorbijgaan. Zij heeft met Verpakkend Nederland en de Vereniging Nederlandse Gemeenten afspraken gemaakt. De  verpakkingsindustrie moet voor 2021 regelen dat tussen de zeventig en negentig procent van de kunststof flesjes uit de openbare ruimte verdwijnt en 90% wordt gerecycled.

Dat het animo voor de statiegeldlobby in Limburg minder groot is dan landelijk, komt voor een deel op conto van reinigingsdienst Rd4 die het afval in de regio Parkstad en een deel van het Heuvelland ophaalt. Lenard van Kan, hoofd Beleid & Communicatie bij de dienst legt uit: “Wij hebben onze gemeenten geadviseerd niet mee te doen aan de Statiegeldalliantie.” Dat is op zijn minst een eigenwijs geluid.

“Als je niet voor statiegeld bent dan word je bijna verweten dat je tegen de wereld bent hè”, lacht hij. “Het is een emotionele discussie, er wordt steeds verwezen naar de plastic soep in de oceaan en dat al het zwerfvuil is verdwenen als er statiegeld wordt geheven. Iedereen wil dat plastic weghebben natuurlijk. Maar het is onzin dat statiegeld het probleem van het zwerfvuil oplost.”

Wat Van Kan mist in de discussie is: “Wat betekent dit voor de burger? Die draait uiteindelijk op voor weer een nieuwe inzameling van kunststof. Ze moeten het spul naar de winkels terugbrengen die daar weer voorzieningen voor moeten treffen. Wij halen 8000 ton plastic, metaal en drankkartons (pmd) per maand op. Wat als dat naar de winkels moet? Je kunt wel zeggen dat de producenten moeten opdraaien voor de kosten, maar uiteindelijk is het ook hier de burger die betaalt. Voor de illusie dat de problemen met zwerfvuil dan zijn opgelost.”

Junks en zwervers
Gemeenten krijgen voor iedere ton kunststof die wordt gerecycled 117 euro van Nedvang die de vergoedingen regelt. Lenard van Kan: “Gebruik dat geld om bijvoorbeeld werklozen afval te laten zoeken. Als je het niet controleert dan zie je straks kinderen, junks en zwervers op plekken waar je het meeste zwerfafval vindt: achter tankstations en langs op- en afritten van autowegen. Daar wil je die mensen toch niet tegenkomen?” Van Kan stelt ook vraagtekens bij de hoeveelheden zwerfvuil. “Het gaat altijd om aannames en schattingen. Het is in Nederland echt niet zo erg als in Azië. En als ik zelf wandel langs de Geul, valt het me op hoe schoon het er altijd is.”

Toch tekenen nu ook de eerste gemeenten van de Rd4 voor het heffen van statiegeld, zoals Voerendaal en Brunssum. Van Kan haalt zijn schouders op. Tot 2021 is de statiegeldalliantie niet aan zet. 

Burger betaalt
Van Kan geeft grif toe dat zijn dienst en de gemeenten die hij dient flink wat inkomsten zouden derven als statiegeld op kleine petflesjes en blik zou worden ingevoerd. “Het is de stroom afval met de meeste inkomsten. Ook hier geldt: als er minder opbrengsten zijn, dan komen de gemeenten niet uit de kosten en betaalt de burger uiteindelijk de rekening.”

Bij de Statiegeldalliantie kunnen ze er uiteraard weinig begrip voor opbrengen dat de staatssecretaris de lobby aan haar laars lapt. Er is alleen gesproken over petflesjes, niet over blikjes. Ze vreest dat de industrie zelfs meer blik zal gaan produceren in plaats van kleine petflesjes.

Math Oehlen is milieuambtenaar in Weert. Hij volgt en archiveert alle discussie in Nederland over statiegeld op petflesjes en blik en spreekt mede namens de Weerter wethouder Martijn van den Heuvel. “Van de totale hoeveelheid afval in Nederland komt in aantallen gemeten zo’n tien procent van de plastic flesjes en blikjes in het milieu terecht. De industrie vindt dat weinig. Maar het gaat niet om aantallen blikjes maar om het totaal volume aan zwerfaval. Een weg gegooide filtersigarettenpeuk valt bijvoorbeeld meteen uiteen in microplastics en dat is nauwelijks meetbaar.”

Waterdicht

Oehlen denkt dat de invoering van statiegeld ertoe leidt dat mensen zich ervan bewust worden dat ze anders moeten denken over hun afval. “Het gaat vooral om het neerzetten van een nieuwe morele norm over wegwerpen. Je moet mensen opvoeden en aso’s isoleren. De industrie zegt dat de burger niet belast mag worden maar dat is geen valide argument. De burger kan zelf kiezen of hij zijn flesje voor een dubbeltje inwisselt of het weggooit in een centrale verzamelbak of prullenbak van bedrijven of gemeenten; dan schenkt hij het statiegeld aan de inzamelaar en kiest voor gemak. In Zweden doen ze dat zo en er is geen snipper afval te vinden. Daar vecht het bedrijfsleven om statiegeld te mógen innen. Er wordt geld mee verdiend. En buiten halen maatschappelijke organisaties of particulieren het plastic van straat zodat ze het statiegeld kunnen krijgen. Die laatsten zien het als zondagsgeld, in deze psychologie lopen we hier ver achter. Ze hebben daar een andere opvatting over netheid en het gemeenschappelijk bezit van de openbare ruimte. In Nederland wordt vooral gepraat. Over drie jaar moet tenminste 70 procent van het afval uit het straatbeeld zijn. Hoe tellen we dat? Dat is nooit waterdicht.”

Pervers
Math Oehlen verwacht dat de staatssecretaris niet meer zal zwichten voor het grote draagvlak. De inzet van de industrie is dat ze straks de gemeenten per inwoner gaat betalen voor het afval. Dan gebeurt er dus niets aan preventie denkt hij. “En er zijn altijd groepen mensen te mobiliseren om zwerfaval op te ruimen. Zo creëer je een systeem van constant weggooien en ophalen. Het is heel pervers: het bedrijfsleven weet hoe naïef burgers zijn als ze aangesproken worden op hun goede wil, ze speelt daar op in.”

Hij vreest niet voor het verloren gaan van de zwerfafvalvergoeding voor gemeenten (van jaarlijks 20 miljoen euro, dat is  1,19 euro per inwoner) als statiegeld wordt ingevoerd. “Die 20 miljoen euro van het bedrijfsleven is peanuts ten opzichte van de in totaal 260 miljoen euro aan kosten die gemeenten nu ook al maken voor het schoonhouden van de openbare ruimte waarin de flesjes en blikjes tot nu toe toch domineren.”

Oehlen: “De inzet moet zijn én-én. Zelfs met de invoering van statiegeld zal er opgeruimd moeten worden. En dan is het onbestaanbaar dat Vereniging Nederlandse Gemeenten en Rijk toestaan dat het bedrijfsleven die € 20 miljoen zwerfafvalbijdrage intrekt. Zeker niet nu 92 procent van de gemeenten voor statiegeld is.”

Laat hier een reactie achter

Vul onderstaand formulier in om een reactie achter te laten op dit artikel.
Uw reactie wordt eerst door de redactie gecontroleerd, alvorens deze wordt geplaatst bij het artikel.

Naar boven
Copyright 2018 - RadarLimburg - Statiegeld of niet? - Plastic - Thema's