Sluiten
RadarLimburg
Volop natuur
Introductie
Toekomst
Feit
Geschiedenis
Opinie
Introductie

Nee, het gaat helemaal niet zo best met de natuur in Limburg. Hoewel het goed gaat met de bevers, wilde zwijnen, dassen en de oehoe's en het aantal hectaren natuurgebied nog flink zal toenemen. Het grootste probleem zit hem in de biodiversiteit. Het aantal soorten planten en dieren neemt aanzienlijk af. RadarLimburg trok de natuur in en ging op onderzoek uit.

Toekomst

Bij monde van Pieter van Melick van Natuurrijk Limburg geven de boeren het ronduit toe: ze hebben veel te veel rotzooi gespoten op hun akkers. Ze beloven beterschap door beter voor de natuur in en rond hun bedrijf te zorgen. Daar is nog heel veel voor nodig, blijkt ook uit het debat in onze podcast. 

Feit

Dertig jaar geleden kon je meteen je autoruit schoonmaken als je van Mook naar Eygelshoven was gereden. Maar het aantal insecten is dramatisch gekelderd en dat is slecht nieuws, vertelt imker Philip Apeldoorn. Intussen lijkt het dan weer goed te gaan met de bomen, beweert hoogleraar Schaminée.

Geschiedenis

De Nationale Parken in Limburg zoeken naar verdienmodellen om deels zelf de broek op te kunnen houden. Het is de enige grarantie om de natuur te beheren en de biodiversiteit te waarborgen.

Opinie

Mooi, de wolf staat op het punt van terugkeren. Maar hoe moet dat eigenlijk, samen leven met wilde dieren? We zochten een filosoof en een doener op en legden hen deze vraag voor.

Sluiten

''Wij moeten leren samenleven met wilde dieren''

Help! Wilde dieren!
Help! Wilde dieren!
Auteur
Monique van de Ven
Bron
Dr. Martin Drenthen
Datum
16-04-2019
5
Open item
Reageer op dit item

Het gaat goed met de wilde zwijnen, dassen en bevers in Limburg. En de wolf is onderweg, met in zijn kielzog de goudjakhals en de wasbeerhond. Maar kunnen we die wildheid wel aan in aangeharkt Nederland? ‘’We hebben afgeleerd met dieren het landschap te delen.’’

Het gaat goed met de wilde zwijnen, dassen en bevers in Limburg. En de wolf is onderweg, met in zijn kielzog goudjakhals en de wasbeerhond. Maar kunnen we die wildheid wel aan in aangeharkt Nederland? "We hebben afgeleerd met dieren het landschap te delen.’’

Nederlanders zijn over het algemeen dol op huisdieren en weidedieren. "Die hebben we onder de duim’’, verklaart Martin Drenthen (53), milieufilosoof aan de Radboud Universiteit Nijmegen en auteur van het boek ‘Natuur in mensenland’. Wolven daarentegen en zwijnen, dassen, bevers en wasberen gaan gewoon hun gang. Ze doen zich te goed aan druiven (das), vernielen akkers en komen in botsing met auto’s (zwijnen), rommelen in je tuin op zoek naar afval (wasberen), knagen complete bomen om en ondergraven dijken (bevers). Soms hè, maar toch, we zijn het niet gewend. "De mens heeft een scheiding tussen natuur en cultuur aangebracht en die wordt nu door wilde dieren ter discussie gesteld’’, zegt Drenthen, die als jongen vakanties en weekenden doorbracht in het Limburgse natuurgebied De Meinweg bij Roermond.

Afschieten

In zijn jeugd heeft hij amper zwijnen gezien, laat staan een wilde das of bever, die waren zo goed als uitgestorven in Nederland. Met ongeveer zesduizend exemplaren is de das geen bedreigde diersoort meer in ons land. Bevers waren vijftien jaar geleden nog zo zeldzaam dat er enkele tientallen in Limburg zijn uitgezet. Nu telt de provincie 650 bevers en laat het waterschap er enkele tientallen afschieten, omdat sommige van hen met hun gegraaf dijken ondermijnen. Honderden wasberen wachtten hetzelfde lot, maar na een petitie worden ze nu opgevangen.  

Wilde dieren houden zich niet aan landsgrenzen en lopen net als de zwijnen van Duitsland naar Nederland. Om die toestroom een halt toe te roepen, is er tussen Venlo en Vlodrop, over een afstand van veertig kilometer, schrikdraad geplaatst. Maar ook via België lopen ze Limburg binnen. Vorig jaar zijn er meer dan duizend zwijnen afgeschoten. ‘’Dat is dweilen met de kraan open’’, zegt Drenthen. ‘’Als je zwijnen bejaagt, gaat het aantal jongen omhoog. Dat is gunstig voor de jagers maar je zou er ook voor kunnen kiezen om in een gebied de wildstand zelf te laten reguleren. Als een bepaald gebied vol is, komen er vanzelf minder jongen.’’

Bijvoeren

In de Oostvaarderplassen tussen Almere en Lelystad was het de bedoeling om de natuur haar gang te laten gaan. Dat gaf in de winter geen fraaie beelden. Veel edelherten, konikpaarden en heckrunderen waren vel over been door voedselgebrek. Enkele paardenliefhebbers konden het tafereel niet langer aanzien en deelden de schrijnende beelden via social media. Groepen mensen togen naar de Flevopolder en begonnen met bijvoeren. Dat is verboden. "Het beeld van dieren in Nederland wordt erg bepaald door huisdieren en de dierenambulance. In de VS haal je het niet in je hoofd om wilde dieren te voeren. Als je daar in een Nationaal Park eten achterlaat, krijg je duizenden dollars boete.’’ Als de mens gaat voeren, verstoort hij het natuurlijke proces, blijven er te veel dieren in leven, is er nog minder eten en worden er te veel jongen geboren. Het voeren bij de Oostvaardersplassen moest dus ook stoppen. De actievoerders eisten dat er dieren zouden worden verplaatst. De ecologen wilden niet ingrijpen en werden bedreigd. Ook Drenthen, die probeerde te duiden wat er gebeurde, verdiende volgens sommige tegenstanders ‘een kogel tussen zijn ogen’.

Hardste schreeuwers

Ingrijpen of laten? Een onderzoekscommissie moest uitkomst bieden. De commissie Van Geel onderzocht de boel en adviseerde het aantal grote grazers terug te brengen tot 490. De provincie nam het advies over. De runderen mogen blijven, een deel van de konikpaarden zijn verplaatst en bijna 1800 herten zijn de afgelopen maanden afgeschoten. De Oostervaardersplassen moeten vooral een vogelreservaat worden waar ook toeristen toegang tot krijgen. Drenthen: "De hardste schreeuwers hebben gelijk gekregen. Het kwam de provincie politiek goed uit. De onafhankelijke commissie heeft gedaan wat er werd gevraagd: ruimte geven aan meer toerisme en uitbreiding van het vliegveld. Van Geel heeft twee internationale commissies gepasseerd. Er hoefde nog maar een kleine groep boeren te worden uitgekocht om een verbinding te maken met andere gebieden, waardoor het voedselgebied voor de grazers veel groter zou zijn geweest."

Is Nederland eigenlijk niet te klein voor verwildering? Is er wel plek voor ongerepte natuur in het dichtbevolkte door mensen gemaakte landje?

"Dat Nederland door mensen is gemaakt, betekent niet dat er geen plek is voor natuur. En wat is natuur? Het debat daarover heeft vijftien jaar geduurd. De discussie ontaardt meteen als je het over de definitie van natuur hebt. We moeten het hebben over wat voor relatie we hebben met natuur. Zolang wij denken dat cultuur en natuur tegenover elkaar staan, gaat het niet goed. Wij moeten opnieuw leren het landschap met hen te delen. Dat hebben we afgeleerd. Boeren hebben altijd geprobeerd dieren eronder te houden, omdat ze steeds meer moeten produceren om het hoofd boven water te houden. Voedsel is veel te goedkoop. We besteden nog maar tien procent van ons inkomen aan voedsel!’’

Hoe moet dat, het landschap delen met wilde dieren?

"Je kunt communiceren met dieren zodat je keuzes beïnvloedt. Zo zou je zwijnen kunnen lokken met bepaalde soorten mais waardoor ze op andere plekken wegblijven. ’s Nachts moet je voor de veiligheid misschien bepaalde wegen afsluiten. Ganzen hoef je niet af te schieten of te vergassen als boeren zorgdragen voor bloem- en kruidenrijke weides in plaats van weilanden vol Engels raaigras dat heel voedzaam is voor ganzen. Als je te maken hebt met een bever die aan je boom knaagt, kom je met kippengaas al een heel eind. En voor een deel zul je moeten accepteren dat dieren het landschap gaan veranderen. En dassen, ach, boeren krijgen een vergoeding voor de schade die ze aanrichten, maar het zijn zo’n gemakkelijke dieren. Je kunt ze gewoon verplaatsen en zo’n familie gebruikt dan honderd jaar lang dezelfde burcht en hetzelfde paadje. De natuur eronder krijgen berust op een misverstand. Haal de vos weg en mensen gaan klagen dat er te veel muizen zijn.’’

En hoe gaan we het landschap delen met de wolf?

"Als je niks doet, worden schapen opgegeten door wolven. Dat hebben we in Frankrijk gezien. We moeten voorkomen dat wolven denken dat schapen gemakkelijke prooien zijn. Dat kan bijvoorbeeld door ze te beschermen achter schrikdraad. Op een gegeven moment zullen wolven hun welpen niet meer leren om schapen te pakken maar bijvoorbeeld reeën. Er zijn nog nooit zoveel reeën geweest als vandaag de dag. Een wolf hoeft zich helemaal niet aan een schaap te vergrijpen.’’

Afschieten is geen optie?

"Internationale verdragen zeggen dat Nederland moet zorgen dat de wolf het goed gaat krijgen in Nederland. Je kunt toch niet met droge ogen beweren dat wij de wolf niet kunnen beschermen terwijl wij dat wel verwachten van mensen in Afrika met de olifant? De tijd dat je alles maar dood dient te schieten wat niet nuttig lijkt, is voorbij. Het werkt ook averechts. In een roedel loopt de oudste wolf meestal voorop. Die kun je eventueel schieten, als het al lukt, maar dan valt de groep uit elkaar en houd je een stelletje pubers over die zich aan vanalles kunnen vergrijpen.’’

Gaat het Nederlanders lukken om met wilde dieren samen te leven?

"De voortekenen stemmen niet gunstig. Als ik naar de discussie rond de Oostvaarderplassen kijk, zie ik een terugslag en een gebrek aan politiek leiderschap. Er zijn no-wolf-clubs die gruwelijke verhalen delen. Van de andere kant is er ook wolf-fencing Nederland. Vrijwilligers die boeren helpen om hekken te bouwen. In Duitsland zijn ook vriendschappen ontstaan tussen boeren en stedelingen. We moeten weer gevoel krijgen voor de kwetsbaarheid van dieren en tegelijkertijd de mensen steunen die het meest met overlast te maken zullen krijgen."

Laat hier een reactie achter

Vul onderstaand formulier in om een reactie achter te laten op dit artikel.
Uw reactie wordt eerst door de redactie gecontroleerd, alvorens deze wordt geplaatst bij het artikel.

Naar boven
Copyright 2018 - RadarLimburg - Help! Wilde dieren! - Volop natuur - Thema's